Amedeo Modigliani

Amadeo Modigliani
Amedeo Clemente Modigliani (ur. 12 lipca 1884 w Livorno we Włoszech, zm. 24 stycznia 1920 w Paryżu) – włoski malarz, rysownik i rzeźbiarz pochodzenia żydowskiego. Miał starsze rodzeństwo – Emanuele (ur. 1872), Margherita (ur. 1874) i Umberto (ur. 1878). Współczesną sławę Modigliani zawdzięcza przede wszystkim swoim obrazom przedstawiającym akty, uchodzącym w jego czasach za skandalizujące, a zaakceptowane dopiero później. Młodość spędził we Włoszech, gdzie studiował sztukę antyku i renesansu. W 1906 przeniósł się do Paryża. Tam nawiązał kontakt ze znaczącymi artystami jak Pablo Picasso i Constantin Brâncuși. Jego życie przebiegało pod znakiem chorób płuc. W dzieciństwie, podczas jednego z ataków gorączki poczuł powołanie, żeby zostać artystą. W wieku 35 lat i 6 miesięcy zmarł na gruźlicę. Informacje o życiu Modiglianiego opierają się tylko na nielicznych pewnych dokumentach, tak więc legenda o nim powstała głównie dopiero po jego śmierci. Twórczość Modiglianiego to przede wszystkim obrazy i rysunki. W latach 1909–1914 poświęcił się on jednak głównie rzeźbie. Głównym motywem jego twórczości, zarówno w rzeźbach jak i obrazach, jest człowiek. Obok nich jest kilka obrazów przedstawiających pejzaże. Modigliani nie malował wnętrz ani martwych natur. W swoich pracach nawiązywał często do renesansu. Wykorzystywał też elementy popularnej w jego czasach sztuki afrykańskiej. Nie przyłączył się natomiast do żadnego współczesnego mu kierunku w sztuce jak kubizm czy fowizm. Sztuka Amedeo Modiglianiego odniosła za jego życia jedynie niewielki sukces, dopiero po śmierci zyskał on większą popularność a jego dzieła osiągnęły wysokie ceny. Dzieciństwo Dom w Livorno przy Via Roma 38, w którym urodził się Amedeo Modigliani. Na ścianie widnieje pamiątkowa tablica ufundowana przez radę miasta dla upamiętnienia 75. rocznicy jego urodzin. W 2004 w domu zorganizowano muzeum poświęcone artyście. W XIX w. w Livorno żyła duża społeczność Żydów sefardyjskich, emigrantów z Afryki Północnej, Hiszpanii i Portugalii. Jednym z nich był Salomon Garsin. Jego syn Joseph osiedlił się w 1835 w Marsylii. W 1849 syn Josepha Isaak ożenił się z Régine Spinozą. Urodziła im się córka, Eugénie. Miała ona protestancką guwernantkę, ale uczęszczała do katolickiej szkoły. W wieku lat 15 zaręczyła się z Flaminio Modiglianim, członkiem żydowskiego rodu z okolic Rzymu. W 1872 wyszła za niego za mąż i przeniosła się do Livorno. Gdy urodziło się ich najmłodsze dziecko, Amedeo, rodzina utrzymywała się z handlu węglem i drewnem, ale interes upadł z powodu kryzysu ekonomicznego, jaki ogarnął ówczesne Włochy. Chcąc podreperować rodzinne finanse, matka, wykorzystując swoje wcześniejsze wykształcenie w dziedzinie literatury, zajęła się tłumaczeniami (m. in. poezje d'Annunzio). Dzięki temu młody Modigliani zetknął się wcześnie ze światem literatury. Początek działalności artystycznej Mając 14 lat Modigliani zachorował na tyfus, chorobę, która w tamtym czasie była śmiertelna. Podczas jednego z ataków gorączki postanowił, według relacji matki, zostać artystą. Rozpoczął naukę w studium sztuki w małej akademii w Livorno prowadzonej przez malarza Guglielmo Micheliego (1886-1926)[2]. Równocześnie uczęszczał na wykłady z rysunku aktu w atelier Gino Romitiego. W 1900 stan jego zdrowia pogorszył się. W celu jego poprawy matka zimą 1900/1901 postanowiła wraz z synem wyjechać na południe Włoch (Neapol, Capri) i do Rzymu. Modigliani napisał wówczas 5 listów do przyjaciela ze studium, Oskara Ghighii. Listy te należą do nielicznych zachowanych po nim dokumentów pisanych. Jego dom w Wenecji. Na początku 1901 Modigliani wyjechał z Oskarem Ghighią do Florencji, gdzie 7 maja 1902 zapisał się do szkoły rysowania aktów (Scuola libera di Nudo). Równocześnie poświęcił się studiowaniu sztuki renesansu. W 1903 wyjechał z Oskarem Ghighią do Wenecji, gdzie mieszkał przez następne 3 lata. 19 marca 1903 zapisał się na na kurs dowolnego rysowania aktów w weneckim Instytucie Sztuk Pięknych (Instituto di Belle Arti). Równocześnie zwiedzał weneckie kościoły i muzea zapoznając się ze sztuką starych mistrzów. W tym samym roku zwiedził biennale w Wenecji, na którym Ghighii udało się wystawić swój obraz, wśród prac francuskich impresjonistów. Na wystawie reprezentowane były też obrazy z kręgu symbolizmu, który na przełomie XIX i XX w. zyskiwał na znaczeniu (zarówno w literaturze, jak i w malarstwie) oraz rzeźby Auguste'a Rodina. Ponieważ z tego okresu zachowały się tylko nieliczne obrazy Modiglianiego, nie da się wykazać bezpośredniego wpływu symbolizmu na jego sztukę[5]. Mieszkając w Wenecji Modigliani przypuszczalnie brał udział w seansach spirytystycznych. Zaprzyjaźnił się też z takimi artystami jak Manuel Ortiz de Zárate i Ardengo Soffici. Podjął decyzję o wyjeździe do Paryża. Przeprowadzka do Paryża[edytuj Autoportret, 1919, Museu de Arte Contemporânea da Universidade de São Paulo. Obraz powstał na krótko przed śmiercią Modiglianiego i jest jego jedynym autoportretem. Na początku 1906 Amedeo Modigliani przeniósł się do Paryża, w którym mieszkał przez 8 lat, aż do wybuchu I wojny światowej. Paryż był wówczas ośrodkiem artystów awangardowych, w którym pojawiły się i rozwinęły nowe kierunki w sztuce. Rok wcześniej stosunkowo nieznani artyści, jak np. André Derain i Henri Matisse, określani przez krytyków lekceważącym terminem fowiści (od fr. Les Fauves - dzikie zwierzęta, drapieżniki), wystawili swoje prace w Salonie Jesiennym. Paryski świat sztuki stał się, dzięki postępowym marszandom, wspierającym młodych i innowacyjnych artystów, jak Pablo Picasso, centrum malarstwa awangardowego. Po przyjeździe do Paryża Modigliani mieszkał początkowo w komfortowym hotelu na prawym brzegu Sekwany, co ze względu na pochodzenie z mieszczańskiej rodziny, bardzo mu odpowiadało. Wkrótce jednak przeniósł się do dzielnicy Montmartre, gdzie mieszkał m.in. w kamienicy Bateau-Lavoir korzystając ze zwykłego atelier. Uczęszczał na wykłady z aktu w Akademii Colarossiego. Matka przysyłała mu wprawdzie tak duże sumy pieniędzy, na jakie było ją stać, nie wystarczały one jednak Modiglianiemu na przeżycie. Z tego powodu zmieniał on często mieszkania i czasem nawet pozostawiał przy wyprowadzce po sobie prace, kiedy nie był w stanie zapłacić czynszu. Jedna z pierwszych przyjaźni, którą Modigliani zawarł w Paryżu, związała go z niemieckim malarzem Ludwigiem Meidnerem. Opisywał on następnie pozycję i zachowanie Modiglianiego w środowisku paryskim w następujący sposób: „Nasz Modigliani – lub 'Modi', jak go powszechnie nazywano – był charakterystycznym i jednocześnie bardzo zdolnym przedstawicielem bohemy z Montmartre; chyba nawet ostatnim prawdziwym człowiekiem bohemy”. Modigliani, pomimo swoich problemów zdrowotnych, brał udział w rozpustnym życiu artystów na Montmartre. Wiosną 1907 zamieszkał razem z malarzem Henri Doucetem w domu, który lekarz Paul Alexandre przejściowo wynajmował młodym artystom. Był on zafascynowany obrazami Modiglianiego i z tego powodu zaczął go wspierać. Skupował on jego obrazy i rysunki i pośredniczył w załatwianiu mu zleceń na portrety. W 1907 Amedeo Modigliani wystawiał swoje prace w awangardowym Salonie Niezależnych, który przebiegał pod znakiem dzieł fowistów. W roku następnym wystawił w Salonie Niezależnych 6 swoich obrazów, wśród nich Żydówkę, obraz zdradzający wpływ Toulouse-Lautreca i Picassa z okresu błękitnego. Jego prace budziły jednak niewielkie zainteresowanie. Wpływowy publicysta Guillaume Apollinaire wymienił go tylko na marginesie swojej krytyki poświęconej Salonowi. Paulowi Alexandre'owi udało się załatwić Modiglianiemu dostęp do zamożnych kręgów, tak więc na wiosnę 1909 otrzymał on pierwsze zlecenie; był nim portret baronowej Marguerite de Hasse de Villers, znany po tytułem Amazonka. Okres rzeźbiarski W 1909 Modigliani dzięki Paulowi Alexandre'owi poznał rumuńskiego rzeźbiarza Constantina Brâncușiego i za jego radą przeniósł w kwietniu tego samego roku swoje atelier do Cité Falguière na Montparnasse. W następstwie tej znajomości już w następnym roku zaczął rzeźbić w kamieniu, co na pewien okres zdominowało jego twórczość. W Livorno i Carrarze artysta, inspirując się oszczędnym stylem Brâncușiego, poświęcił się rzeźbiarstwu. Chociaż już wcześniej pragnął zostać rzeźbiarzem, to nie miał jednak po temu technicznych możliwości; pojawiły się one dopiero w jego nowym atelier. Inspiracją do tworzenia rzeźb stało się również antyczne dziedzictwo Włoch, które znał z własnego doświadczenia. Kolejną okazją do próby zajęcia się innym gatunkiem sztuki był fakt, iż jego twórczość malarska przeżywała stagnację. W 1910 Modigliani poznał pochodzącą z Rosji poetkę Annę Achmatową, z którą w najbliższym czasie nawiązał romans. W 1911 wystawił w atelier portugalskiego rzeźbiarza Amadeo de Souza-Cardoso swoje archaizowane rzeźby kamienne. Rozpoczął się w jego twórczości okres intensywnego wykorzystywania motywu kariatydy, tak w rzeźbie, jak i w malarstwie. W następnym roku jego rzeźby zostały wystawione w Salonie Jesiennym. Modigliani poznał rzeźbiarzy Jacoba Epsteina i Jacques'a Lipchitza, mieszkających również w Paryżu. Lipschitz scharakteryzował sztukę Modiglianiego jako "wyraz jego osobistych doznań". Wiosną 1913 Amedeo Modigliani zatrzymał się w Livorno, gdzie zamieszkał w pobliżu dzielnicy kamieniołomów. Zajmował się tam rzeźbieniem w marmurze; przedtem rzeźbił tylko w wapieniu. Gotowe rzeźby wysyłał do Paryża; jednak nie zachowały się one. Dokładne przyczyny zakończenia działalności rzeźbiarskiej przez Modiglianiego po 1913 nie są znane. Jednym z powodów mógł być pogarszający się stan zdrowia artysty, na który mogła mieć wpływ zapylona okolica. Być może też w swojej działalności rzeźbiarskiej nie widział on żadnej przyszłości. Nie rozwijał się artystycznie, a jego nieliczne wystawy budziły niewielką uwagę i nie wpłynęły na polepszenie jego finansów. Rozważywszy ten problem, Modigliani zwrócił się znowu ku bardziej lukratywnemu malarstwu. Powrót do malarstwa i życie podczas I wojny światowej Wiosną 1914 Modigliani poznał marszanda Paula Guillaume'a, który reprezentował kilku młodych i jeszcze nieznanych artystów. Guillaume przejął reprezentowanie interesów Modiglianiego, po tym, jak ten na początku I wojny światowej stracił z oczu Paula Alexandre'a, i dopuścił go do udziału w kilku wystawach grupowych w swojej galerii. Z wybuchem wojny Modigliani zgłosił się na ochotnika do służby wojskowej, ale ze względu na zły stan zdrowia nie został przyjęty. Należał do niewielkiej grupki artystów, którzy pozostali w Paryżu. W czerwcu 1914 Modigliani poznał angielską pisarkę Beatrice Hastings, z którą połączył go trwający ponad 2 lata romans. Hastings przyjechała do Paryża wiosną 1914. Pracowała jako felietonistka angielskiej gazety The New Age redagując kolumnę Impressions de Paris, poświęconą życiu towarzyskiemu miasta. Opisywała m.in. zażywanie przez Modiglianiego haszyszu i picie alkoholu. „Skomplikowany charakter. Świnia i perła. Poznałam go w 1914 w jakiejś cukierni. Siedziałam naprzeciw niego. Haszysz i brandy. Nie zrobił na mnie szczególnego wrażenia. Nie wiedziałam, kto to był. Wyglądał brzydko, dziki i chciwy. Spotkałam go znowu w Café Rotonde. Był ogolony i wyglądał uroczo. Wytwornym ruchem zdjął czapkę, zaczerwienił się i poprosił mnie, żebym z nim poszła i obejrzała jego prace. Poszłam. W kieszeni zawsze miał jakąś książkę. 'Maldoror' Lautréamonta. Pierwszym obrazem olejnym, który mi pokazał, był Kisling. Pogardzał wszystkimi oprócz Picassa i Maxa Jacoba. Nie znosił Cocteau. Nigdy nic dobrego nie robił, gdy był pod wpływem haszyszu.”. Podczas gwałtownego związku z Beatrice Hastings zamiłowanie Modiglianiego do ekscesów w życiu nasiliło jeszcze bardziej. Spożywanie alkoholu i opium, do spółki z przyjaciółmi Maurice'em Utrillo i Chaimem Soutinem, zostało podchwycone przez prasę. W 1915 Modigliani przeniósł się z Beatrice Hastings do mieszkania na Rue Norvaine na Montmartre. Namalował tam portret Pabla Picassa. Rok później powstały następne portrety wybitnych osobistości, m.in. swoich przyjaciół Jacques'a Lipchitza oraz Chaima Soutine'a, którego wspierał. Malując portrety artystów awangardy Modigliani sam się z nią związał. Zapewnił sobie dzięki temu stale miejsce na scenie paryskich artystów, ponieważ swoimi portretami scenę tę wzmocnił i umożliwił powstanie późniejszej legendy o sobie jako głównej postaci paryskiego środowiska artystycznego. Oprócz tego Amedeo Modigliani za pośrednictwem zaprzyjaźnionego artysty Moïse Kislinga poznał polskiego marszanda i poetę Leopolda Zborowskiego. Ten jako handlarz dziełami sztuki wprawdzie nie miał kontaktu z Guillaume'em ani jego wyczucia dla malarstwa awangardowego, wspierał jednak Modiglianiego w ostatnich latach jego życia. Razem z żoną Anną Zborowski przyjął pod swój dach Modiglianiego, po tym, jak ten zerwał z Beatrice Hastings. Wypłacał Modiglianiemu dniówkę, opłacał mu materiały malarskie i pozwalał pracować w swoim mieszkaniu. Później opłacał również modelki, pozujące mu do aktów. Amedeo Modigliani w latach 1916–1917 namalował ok. 30 aktów. Za pośrednictwem Zborowskiego obrazy te zostały pokazane na indywidualnej wystawie w galerii marszandki Berthe Weill. 3 grudnia 1917 miał miejsce wernisaż dla zaproszonych gości. Galeria była położona naprzeciwko posterunku policji, a gromadzące przy oknie wystawowym z aktami tłumy zwróciły uwagę komisarza. Wezwał on Berthe Weill do siebie i zażądał zamknięcia wystawy i zdjęcia obrazów, ponieważ były one zbyt wyzywające. Żeby uniknąć konfiskaty obrazów, Weill zastosowała się do tego żądania. Związek z Jeanne Hébuterne. Wyjazd na południe Francji W kwietniu 1917 Modigliani poznał 19-letnią Jeanne Hébuterne, która studiowała w Akademii Colarossiego. Oboje wkrótce potem zamieszkali razem. Przyjaciele Jeanne nazywali ją „kokos” z powodu jej bladej karnacji i jasnorudych włosów, które czasami upinała wokół głowy na kształt korony. Dziewczyna miała pewien talent do rysunku, oboje z Modiglianim wykonali wspólnie kilka szkiców. Jeanne namalowała w akwareli swój autoportret (obecnie w Petit-Palais w Genewie). Modigliani z kolei namalował 16 obrazów przestawiających Jeanne. Oprócz nich zachowała się jedna fotografia Jeanne, na której widnieje ona ubrana w poncho, oraz jedna rzeźba dłuta jej przyjaciółki, Chany Orloff, przedstawiająca ją w ciąży. Wiosną 1918 Amedeo Modigliani i Jeanne Hébuterne opuścili Paryż przed naciągającymi oddziałami niemieckimi i udali się na wybrzeże Morza Śródziemnego, gdzie artysta namalował liczne portrety. Gotowe obrazy wysyłał Zborowskiemu do sprzedaży do Paryża. O roku spędzonym przez Modiglianiego na południu Francji niewiele wiadomo, ponieważ istnieją nieliczne dokumenty pisane, a i ówcześni znajomi paryżanie nie mieli o nim wiele do powiedzenia. Na początku Modigliani mieszkał prawdopodobnie w Cagnes-sur-Mer, później przeniósł się do pobliskiej Nicei. Tam Jeanne Hébuterne 29 listopada 1918 urodziła córkę, której nadała własne imię. Córka przyszła na świat jako dziecko pozamałżeńskie, zachował się jednak dokument z 7 lipca 1919, w którym Modigliani obiecywał ożenić się z Jeanne Hébuterne, czego ostatecznie nie zdążył uczynić. Po śmierci rodziców w 1920 Jeanne Modigliani (zm. 1984) była wychowywana we Florencji przez siostrę artysty. Stała się z czasem ważną biografką swojego ojca, pisząc książkę Modigliani bez legendy. Podczas pobytu w Nicei i jej okolicach Modigliani odwiedził Pierre-Auguste'a Renoira, mieszkającego w posiadłości na wybrzeżu. Jeden z sąsiadów malarza donosił później, iż pomiędzy starym mistrzem impresjonizmu a młodym malarzem doszło do kłótni, gdy Renoir zaczął udzielać Modiglianiemu rad odnośnie malowania obrazów. Ostatni rok życia. Śmierć Dzięki Zborowskiemu kilka obrazów Modiglianiego pokazanych zostało na wystawach w Anglii, m.in. w Heale, w ramach wystawy Modern French Painting. We wrześniu tego samego roku londyńska Hill Gallery wystawiła 10 prac Modiglianiego. Angielscy kolekcjonerzy zaczęli kupować jego obrazy. Pod koniec maja 1919 Modigliani powrócił do Paryża. W tym czasie wspierał go również francuski malarz fińskiego pochodzenia Léopold Survage, użyczając mu swojego atelier. W lipcu podpisał zobowiązanie małżeńskie wobec Jeanne Hébuterne, która znów była w ciąży. Na jesieni uczestniczył w Salonie Jesiennym. Pod koniec 1919 Modigliani ciężko zachorował na gruźlicę, co przeszkodziło mu w planowanej podróży do Włoch. Zabrany do szpitala, po drodze, według późniejszej relacji Jeanne Modigliani, szeptał: „Włochy, Drogie Włochy.” 24 stycznia 1920 zmarł w paryskim szpitalu Charité. Na wieść o tym następnego dnia Jeanne Hébuterne popełniła samobójstwo. Modigliani w obecności zgromadzonych tłumów został pochowany na cmentarzu Père-Lachaise. Później spoczęła obok niego również Jeanne Hébuterne, której rodzice początkowo sprzeciwiali się temu zamiarowi. Twórczość Na dorobek twórczy Modiglianiego składa się 420 obrazów (z których tylko 14 jest datowanych, rysunki i ok. 25 rzeźb. Główny aspekt twórczości Modiglianiego stanowi, nie licząc kilku pejzaży, przedstawienie człowieka. Artysta ukazywał go za pomocą portretu, aktu i rzeźbionych ludzkich głów, względnie postaci przedstawiając jego nieskazitelny obraz. Modigliani nie poddał się żadnemu określonemu kierunkowi w sztuce. W jego pracach są elementy ekspresjonizmu kubizmu, i symbolizmu, a przy tym nawiązania do sztuki antyku, renesansu i manieryzmu, z którymi artysta zapoznał się w czasie studiów. Wypracował on przy tym własny, indywidualny styl. Dla stylu Modiglianiego charakterystyczne są formy linearne i mocno wyciągnięte. Na wielu spośród jego obrazów widoczne są typowe dla niego elementy, jak wydłużone twarze i oczy bez źrenic. Przedstawienie cechuje mocna redukcja, na portretach i aktach jest ono do tego stopnia skoncentrowane na osobie, że przestrzeń pojawia się w tle, a obok przedstawianej postaci prawie nie ma dodatków. Tylko w późnych dziełach Modiglianiego nieliczne umieszczane na obrazach przedmioty wskazywać będą na społeczne środowisko przedstawianej osoby. Powstałe przed 1914 nieliczne rysunki mające za temat varietés i cyrk przedstawiają osoby w większym, narracyjnym kontekście. Ponieważ tylko drobna część prac Modiglianiego jest datowana, dokładną chronologię jego obrazów da się ustalić jedynie poprzez analizę stylistyczną i relacje pochodzące od współczesnych mu osób. Przy tym można wskazać w dorobku twórczym artysty stylistyczny i kompozycyjny rozwój prowadzący do coraz większej doskonałości jego obrazów. Portrety Znaczną część obrazów Modiglianiego stanowią portrety. Do wczesnych prac artysty należy obraz Żydówka, pochodzący z ok. 1908. Malowidło to, olej na płótnie o wymiarach 55 × 46 cm, jest zbudowane na wzór posągu. Ukazuje przenikliwie spoglądającą kobietę o wyraziście opracowanej twarzy, wyraźnie odcinającej się od mglistego tła. Szczególną uwagę na obrazie zwraca nie tyle autonomiczne użycie barw i płaszczyzn, ale przedstawienie psychologicznego wizerunku portretowanej osoby, wyrażone w przekazie nastroju, powściągliwości obrazu i wzroku kobiety skierowanym na widza. Pomimo swobodnych pociągnięć pędzla Żydówka jest obrazem nad wyraz wyważonym. Są jednak na obrazie fragmenty, które wyraźnie odróżniają się od czysto malarskiego potraktowania powierzchni malowidła, jak barwne pole w prawym, dolnym narożniku obrazu, którego nie da się podporządkować jakiemuś konkretnemu przedmiotowi. W takim podejściu Modiglianiego do tematu widoczny jest ślad epokowego określenia francuskiego malarza i teoretyka Maurice'a Denisa iż obraz, „zanim stanie się bojowym rumakiem, aktem lub anegdotą, jest tylko powierzchnią pokrywaną farbami w ustalonym porządku”. Żydówka jest wyrazem poszukiwań prowadzonych po omacku przez Modiglianiego pośród awangardowych kierunków. Zdradza wpływ linearnej sztuki Toulouse-Lautreca, ale też nawiązania do wychudzonych postaci z okresu błękitnego w twórczości Pabla Picassa. Kiedy obraz został pokazany w 1908 na Salonie Niezależnych, pojawił się właśnie kolejny kierunek w sztuce – kubizm, który poprzez rozbicie przestrzeni i perspektywy zburzył wszystkie konwencjonalne przyzwyczajenia. Bohaterami tego nowego prądu w sztuce byli Pablo Picasso i Georges Braque a wkład Modiglianiego pozostał prawie niezauważony. Podczas I wojny światowej, po rzeźbiarskim okresie swej twórczości, Modigliani sportretował wielu przyjaciół i artystów przebywających wówczas w Paryżu. Jednym z tego typu obrazów jest Portret Diego Rivery z 1914. Obraz ten, olej na kartonie o wymiarach 100 × 79, ukazuje meksykańskiego malarza Diego Riverę, który trzy lata wcześniej przybył do Paryża i szybko wszedł do kręgu przyjaciół Picassa. Był wielokrotnie portretowany przez Modiglianiego. Omawiany portret poprzez swobodne operowanie barwnymi plamami ukazuje twarz i temperament rewolucjonisty. Podkład obrazu stanowią grube warstwy farby. Tu Modigliani nie odwoływał się do koloryzmu uwielbianego przezeń Cézanne'a, lecz czerpał z dorobku wcześniejszego malarstwa impresjonistycznego. Technika kreślarska tego obrazu przypomina również prace Modiglianiego nad tworzeniem rzeźb stwarzając wrażenie reliefu wyrytego w podkładzie obrazu. Obraz ukazuje górną część tułowia Rivery. Zaokrąglona twarz okolona jest włosami i brodą. Zarówno głowa, jak i tułów nie są wyraźnie odgraniczone od tła obrazu. Stąd powstaje wrażenie, iż tułów wypełnia cały obraz. Oczy Diego Rivery są przymknięte, a usta rozchylone w uśmiechu, dlatego wygląda on na zamyślonego i zadowolonego. Dzięki takiemu sposobowi malowania obraz jest jednym z bardziej ekspresyjnych w dorobku Modiglianiego w przeciwieństwie do portretów, które nastąpiły po nim, których styl jest prostszy i bardziej wygładzony i które są bardziej wartościowe, jeśli chodzi przedstawienie osobowości i charakteru portretowanej osoby. Obraz Portret Jacques'a Lipchitza i jego żony Berthe Lipchitz z 1916 lub 1917 należy do tych obrazów, w których Amedeo Modigliani zrezygnował z przedstawienia psychologicznego charakteru postaci na rzecz reprezentatywnego portretu, którego wzorce sięgają epoki baroku. Obraz ten, olej na płótnie o wymiarach 80,2 × 53,5, namalował Modigliani według fotografii ślubnej Lipchitza w kilku pozycjach siedzących. W czasach artysty często używano fotografii jako wzoru dla obrazów. Portret Jacques’a Lipchitza i jego żony Berthe Lipchitz zajmuje w dorobku Modiglianiego szczególną pozycję, ponieważ należy do nielicznych namalowanych przez niego portretów podwójnych. Znaczenie tego obrazu jest tym wyraźniejsze, iż portrety grupowe w dorobku Modiglianiego właściwie nie istnieją. Portret młodej pary poprzedziły liczne szkice, których wystarczyło jednak tylko do tego jednego portretu. Malując go Modigliani zbliżał się powoli do ostatecznej kompozycji obrazu. Obraz ukazuje Jacques'a Lipchitza jako pana młodego stojącego za swoją żoną Berthe, przedstawioną na pierwszym planie w pozycji siedzącej. Lewą rękę oparł on na ramieniu żony. Oboje są ubrani w ciemne stroje, dzięki czemu odcinają się na jasnym tle obrazu. Ich twarze są zaokrąglone, a oczy pozbawione źrenic. Przedstawione na obrazie postacie Lipchitzów, z którymi Modigliani otrzymywał przyjacielskie kontakty, wyglądają wprawdzie sympatycznie, ukazane jednak zostały z pewnym, pozbawionym emocji, dystansem. Będzie to cecha charakterystyczna portretów malowanych w kolejnych latach przez Modiglianiego aż do jego śmierci. W drodze do definitywnego ujęcia portretu dokonał się również pewien rozwój stylistyczny; w tle występują linie pionowe i poziome, a obraz został zdominowany przez linie łukowate i formy opływowe. Modigliani umieścił na portrecie napisane dużymi literami nieregularne logo LIPCHITZ – charakterystyczną, stylistyczną cechę artysty, występującą na wielu portretach jego przyjaciół. Napis ten, który dzięki niezgrabnemu pociągnięciu pędzla wyraźnie różni się od sygnatury, nawiązuje od strony formalnej do tradycji obrazów epoki renesansu. Tacy artyści jak Giorgione i Tycjan podawali w napisach nie tylko nazwiska przedstawianych osób, ale również np. informację o ich przynależności do tajnych związków. Takim formalnym cytatem mógł Modigliani uczynić aluzję do podobnego, wewnętrznego pokrewieństwa sportretowanych przyjaciół. Poza tym potrzebował go do uatrakcyjnienia kompozycji obrazu. W tych nawiązaniach do baroku i renesansu widać wyraźnie, że artysta wykorzystywał w malowanych obrazach swoją znajomość wcześniejszych epok w sztuce, którą nabył podczas studiów w czasach młodości. Wiele portretów Modiglianiego ukazuje jego obie kochanki, Beatrice Hastings i Jeanne Hébuterne. Obrazy z Hastings zawierają często dowcipne interpretacje jej oczu, ust i nosa wskazując na silną koncentrację artysty na charakterze jego kochanki uchodzącej za ekscentryczkę. Obrazy te mają kokieteryjne i poufne oddziaływanie, będące rezultatem ścisłego i, według własnych relacji Hastings, dramatycznego stosunku Modiglianiego do niej. Stosunek artysty do Jeanne Hébuterne nie był, z powodu dzielącej ich różnicy wieku, tak gwałtowny. Portrety Hébuterne nie wykazują większego zróżnicowania co do perspektywy i stylu. W kilku obrazach została ona przedstawiona jako lolita, co wskazuje na związek z jej młodzieńczą naiwnością, choć w życiu Modiglianiego stanowiła ona pewien constans. Jeanne Hébuterne pozwoliła Modiglianiemu na nowo zastanowić się nad swoim życiem, ukształtowanym przez narkotyki i alkohol. Z ciążą Jeanne związana była poważna zmiana w życiu Modiglianiego, stojąca w opozycji do jego wcześniejszego życia. W takich okolicznościach powstał obraz Portret Jeanne Hébuterne, na którym została ona ukazana w zaawansowanej ciąży. Portret przedstawia ją w pozycji siedzącej, z rękami opartymi na kolanach i z głową pochyloną w bok. Ciąża nie jest przez Modiglianiego ukryta, lecz przeciwnie - zaakcentowana. Wskazuje na nią np. zgięty palec prawej ręki spoczywającej na brzuchu. Kolejnym elementem akcentującym stan Jeanne jest pas spowijający brzuch na wysokości bioder. Pomimo mocno wyciągniętej szyi jest widoczny lekko zamarkowany podwójny podbródek, wskazujący na ostatnią fazę ciąży. Użycie kolorów jest bardzo wyważone. Ciemne fragmenty ubrania i włosów są zrównoważone poprzez pas na biodrach i ramionach, jak również zieleń i oranż tła obrazu. Obraz cechuje bardzo spokojny nastrój, nie ma na nim żadnego ruchu, a postać jest w stanie spoczynku, co szczególnie widoczne jest w pozycji jej głowy. Szczególnej intensywności dodaje tu jedynie wzrok Jeanne Hébuterne skierowany prosto w oczy widza i rozpraszający ciszę.

Jest 26 produktów.

Pokazano 1-12 z 26 pozycji

Aktywne filtry

Rejestracja nowego konra